Καινούργια αρχή

 Κανονικά θα σου το παίζω λάιβ κάπου τώρα...

"Έργο Αρ.1 Σε Mi♭ Για Τσεκούρι Και Τηλεόραση" - Θανάσης Παπακωνσταντίνου

 Φαντάζομαι δεν είμαι ο μόνος που είχε την ιδέα, δεν κοίταξα στο διαδίκτυο, αλλά μια και έτυχε να έχω πρόχειρα μια τηλεόραση κι ένα τσεκούρι, έβαλα την Picrodafni  και με φίλμαρε να την καταστρέφω.

Για την πρώτη εβδομάδα της Ρ.

Τέτοια ώρα ακριβώς πριν μια εβδομάδα, ήρθε στη ζωή μας η Ρ.
Το τραγούδι της το λέει ο πατέρας της εδώ και μήνες. Το βίντεο το ξεκίνησα κάτι μέρες πριν τη γνωρίσω. Αλλά το τελείωσα με εκείνη στην αγκαλιά μου.
Εδώ και μια βδομάδα την έχω στην αγκαλιά μου. Και για τα επόμενα πολλά-πολλά χρόνια ακόμη.

Για τα "Μαλαματένια Λόγια" (Μικρό δοκίμιο περί τέχνης)

Ή, έστω, αφορισμός...

Φτάνει που κλαίμε #not

Ένα βίντεο φτιαγμένο για την αγαπημένη μου Χ. Είναι ένα μικρό οδοιπορικό στα φοιτητικά μας χρόνια, σε όσα ζήσαμε κι όσα αγαπάμε.
Για τα 30 χρόνια που κλείνεις σήμερα. Για τα 12 χρόνια που έχω την τύχη να σε γνωρίζω. Για το μεγάλο ξεκίνημα που είσαι έτοιμη να κάνεις. Για όλες τις μέρες που θα μοιραστούμε από 'δω και πέρα. Σ' αγαπάω πάντα. Χρόνια πολλά, καρδιά μου!

Μια θάλασσα πλατιά για την Εύα

Για την Εύα, που κάθε της χαμόγελο φωτίζει την απεραντοσύνη. Για την Εύα, που κάθε της λέξη γεννάει καινούρια σύμπαντα. Για την Εύα, που κάθε της αγκαλιά κλείνει κι από ένα ουράνιο τόξο. Για την Εύα, που κάθε της βλέμμα γλυκαίνει τον αέρα. Για την Εύα, που κάθε βήμα της ανθίζει τη ίδια την Άνοιξη. Για την Εύα, που σήμερα κλείνει τα δύο της χρόνια. Για την Εύα μου.

Για την Κ.: ένα τραγούδι κι ένα αντίο

Ξέρω πόσο πολύ σου άρεσε η Γλυκερία. Θυμάμαι ένα απόγευμα που την έδειχνε στην τηλεόραση και την βλέπαμε μαζί. "Αυτές είναι τραγουδίστριες!", είχες πει.
Δεν ξέρω γιατί αλλά το έβρισκα τόσο ασυνήθιστο να σου αρέσει η Γλυκερία. Δεν είχες δίσκους ή κασέτες της. Μόνο να, όποτε την έδειχνε στην τηλεόραση, στο λέγαμε και καθόσουν να τη δεις.

Χριστούγεννα... Μια μικρή ιστορία κι ένα τραγούδι!

Τα δεύτερα Χριστούγεννα με τη μία, τα δεύτερα Χριστούγεννα χωρίς την άλλη. Γι' αυτό λένε για τη θλίψη των γιορτών. Γιατί χαίρεσαι να μοιράζεσαι τις διακοπές, τα δώρα, τα λαμπιόνια, τα στολίδια, τα χαμόγελα και τα γλυκά με τους ανθρώπους σου. Γιατί μοιραία η επόμενη σκέψη είναι ποιοι από αυτούς λείπουν και δεν είναι μαζί σου για να γιορτάσετε. 

San Michele (aveva un gallo) - Θανάσης Παπακωνσταντίνου

    Το τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου "San Michele" δεν χρειάστηκε καν να ηχογραφηθεί για να το λατρέψουν οι ... μυημένοι. Ήδη από τις συναυλίες το ξεχωρίσαμε οι ...θανασικοί και το είχαμε αγαπήσει. Η έμπνευση προέρχεται από την ταινία των αδερφών Ταβιάνι "Ο Σαν Μικέλε είχε ένα κόκκορα" (San Michele aveva un gallo, 1972),  η οποία με τη σειρά της διασκευάζει ένα διήγημα του Λέοντα Τολστόι. . Στην Ιταλία της δεκααετίας του 1910, ο  Τζούλιο Μανιέρι, γόνος εύπορης οικογένειας,  είναι αρχηγός μιας ομάδας αναρχικών η οποία παρά την αδυναμία της να πείσει τους χωρικούς να εξεγερθούν ενάντια στους τσιφιλικάδες, πραγματοποιεί  ούτως ή άλλως την εξέγερση την οποία έχει προγραμματίσει. Μετά την καταστολή της συλλαμβάνεται, καταδικάζεται σε θάνατο, εκτελείται εικονικά και μετά φυλακίζεται για μια δεκαετία σε αυστηρή απομόνωση. Χρόνια μετά, ενώ μεταφέρεται σε άλλη φυλακή, συαντιέται με  άλλους φυλακισμένους, κομμουνιστές, οι οποίοι

του αποκαλύπτουν ότι θεωρείται ξεπερασμένος, κι ο ίδιος και αυτό που πρεσβεύει, καθώς ο κομμουνισμός πλέον είναι εκείνος που θα οδηγήσει τους ανθρώπους στην ελευθερία.

  Οι αδερφοί Ταβιάνι υπήρξαν μέλη του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος και κατά την εποχή κατά την οποία γύρισαν την ταινία,   το ΙΚΚ αποτελούσε την ατμομηχανη του  "ευρωκομμουνισμού" (ένας κομμουνισμός με ανθρώπινο πρόσωπο, απαλλαγμένος από τις απολυταρχικές  στρεβλώσεις που επέφερε ο σταλινισμός), δηλαδή πριν εκπέσει  στη γελοιότητα της σημερινής "Ελιάς (και της ιταλικής εκδοχής της που με τις παραλείψεις της οδήγησε στον μπερλουσκονισμό  και της ντόπιας εκδοχής,  δηλαδή το  τραβεστί  ΠΑΣΟΚ των τελευταιών 35 χρόνων), έναν  δρόμο που ελπίζεται, μάλλον ματαίως, να μην ακολουθήσει ο ΣΥΡΙΖΑ. Ακόμα κι έτσι πάντως,προφανώς η ταινία απηχεί την άποψη του "επιστημονικού μαρξισμού"  (των κομμουνιστών δηλαδή) σχετικά με την επανάσταση, σύμφωνα με την οποία οι αναρχικές θεωρίες είναι ουτοπικές, ανέφικτες και ανεφάρμοστες. Από την άλλη βέβαια, διαγράφονται γλαφυρά τα αποτελέσματα της αρχικής εκείνης ρήξης μεταξύ του Προυντόν και του Μαρξ, η οποία έχει κάνει την ενότητα της αριστεράς όνειρο θερινής νυχτός, με αποτέλεσμα αναρχικοί και κομμουνιστές να απεχθάνονται βαθύτατα οι μεν τους δε και κάτι γελοιοδέστατα υποκείμενα που μιλάνε με τον Θεό να ετοιμάζονται να πουλήσουν, τούτη τη φορά, τις παραλίες σας , ενώ εσείς κοιμάστε... Διότι όπως γλαφυρά και εύστοχα σχολίαζε ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του '70 ο Τζίμης Πανούσης: "Στην στεριά δεν ζει το ψάρι ούτε ο Κνίτης με φρικιά"...

  Για να επανέλθω, εν πάση περιπτώσει,  στη ταινία, οι αδερφοί Ταβιάνι, μολονότι τελικά δεν διακαιώνουν πολιτικά  τον ήρωα τους (είπαμε γιατί),  φαίνεται ότι δεν μπορούν να αντισταθούν στη συμπάθεια που τους προκαλεί το ανιδιοτελές, αν και (ή επειδή ακριβώς) δονκιχωτικό, του χαρακτήρα του και τον δικαιώνουν ηθικά. Κι αυτή η συμπάθεια διακρίνεται εύγλωττα στην ταινία. 

  Ο Θανάσης δεν ξέρω τι στάση κρατάει, αν εστερνίζεται τις ιδέες των αδερφών Ταβιάνι ή εκείνες του ήρωα του ή κάτι διαφορετικό,  περισσότερο αρμόδιος να απαντήσει είναι εκείνος... Σε κάθε περίπτωση όμως τον δικαιώνει και του δίνει μάλιστα το λόγο, ώστε σε πρώτο πρόσωπο να εκφράσει αυτά που ποτέ δεν φαίνεται να λέει αλλά όλοι νοιώθουμε...

   Για αυτό κι εγώ ήθελα να ασχοληθώ μαζί του. Τον ένιωσα ως μια αγνή και αμιγή περίπτωση καβαφικού θερμοπυλομάχου, έναν από τους 700 Θεσπιείς (ή κι εδώ), εναν Θερσίτη, έναν Κεμάλ -Γκάτσειο (sic) ή Ρασούλειο (ξανά sic). Δηλαδή πρότυπα ανιδιοτέλειας και ανθρωπισμού, διατεθειμένου να παλέψει για τις ευγενικές ιδέες των οποίων είναι φορέας, χωρίς να περιμένουν κανένα αντίτιμο για αυτές, ούτε καν την δόξα,  κι όντας προετοιμασμένα να υποστούν το όποιο κόστος μόνο και μόνο για λόγους αρχής, έστω κι αν γνωρίζουν ή οσμίζονται την αποτυχία τους. Σαν αυτό που  είχαν πει κι ένας  Ισπανός μαχητής του "Δημοκρατικού Στρατού" υποχωρώντας μετά την ήττα : "Μπορεί να χάσαμε τις μάχες, αλλά έχουμε τα καλύτερα τραγούδια".

    Εδώ και τέσσερα χρόνια, από τότε που κυκλοφόρησε,  ήθελα να φτιάξω ένα βίντεο στο τραγούδι χρησιμοποιώντας αποσπάσματα από την ταινία. Μόνο που όσο καιρό εγώ το σκεφτόμουν, ένας άλλος το έκανε... Οπότε έπρεπε να βρω κάτι άλλο για να έχει λόγο ύπαρξης το βίντεο. Αποφάσισα λοιπόν να τολμήσω, για δεύτερη φορά μόλις φορά, μια μετάφραση  με  "απελέκητα", που λέει κι Μακρυγιάννης, αγγλικά που έμαθα  το παλαί ποτέ στο Γυμνάσιο/Λύκειο Καρδαμύλης και όσα μετά έπιασα από δώ κι από κει ακούγοντας πολύ  μουσική και βλέποντας χιλιάδες ταινίες. Στη μετάφραση με βοήθησε τα μάλα η gia.des την οποία ευχαριστώ πολύ.  Ευχαριστώ, επίσης, την Μένια Ζούκα, την καθηγήτρια Αγγλικών του Γυμνασίου Μεθάνων, για τις μεταφραστικές κατευθύνσεις που μου έδωσε και την Μαρία Καραπατάκη, την καθηγήτρια Αγγλικών του Μουσικού Σχολείου Ρόδου, που επιμελήθηκε φιλολογικά και διόρθωσε τη μετάφραση. 

San Michele 

You don’t know who I am for I have been away for long

My tears dοn't mean anything to you

So recite to me what happened here

to hopefully gather once again the threads

Tell me those stories of yours

that make the reeds bend

at the edge of the fields and that, amid lull,

cool the farmers’ foreheads.

Tell me those stories of yours.

Show me pictures of these who were born on Sunday

and of those who have fallen out of the boat

just before it reaches the shore

because they don’t’ like their life anymore.

Tell me the songs you sing at dawn

when the lights in the square  go out

as well as in the afternoons after the praying

and before hanging around starts.

Tell me the songs you sing at dawn

Τell me if people keep on sitting on their heels

while looking at the fire

and if the most beautiful  women in the village

secretly breed eels under  their tongues .

Tell me if  the wolf of death still comes 

to the margins of the village in winters

and, while waving its tail, the milk coagulated

 inside the frightened breasts of the new mothers.

Tell me if he wolf  still comes to the margins of the village

Tell me if the bathtub - in which once

 I used to bathe by sun and by snow- was found

or the lock of hair that was kept from my first haircut by my mother

who still puts out the washing to dry.

Bakunin’s spittoon, the cast one,

comrades, has it been  found too?

so that I can spit inside with rage

for the new era makes me look like a cretin

You don’t know who I am for I have been away for long

Τους ελληνικούς  στίχους μπορείτε να τους δείτε εδώ

Ποιο είναι το μυστικό της Ερμιόνης (όχι της φιλενάδας του Χάρρυ Πότερ);

Η Ερμιόνη είναι πόλη της Αργολίδας,
γνωστή από την αρχαιότητα,
έχει μια ποδοσφαιρική ομάδα που ανταγωνίζεται την Καλαμάτα στην Γ' Εθνική,

κι είναι η τελευταία πόλη που είδα μόνος μου...

Από τον Άγιο Σουλά στον Άγιο Σουλα...

Υ.Γ.: το μωρό που κλαίει είναι η Ρεβεκκα, η μικρή, Δεν είναι υπαινιγμός, αλλά μελοδραματική σκηνοθετική επιλογή... Υ.Γ.2: Thanks, Χρύσα...

Σου τηλεφωνώ / Yes i do

Ακόμα τούτη η άνοιξη ....
 και μετά...

Κι αν έσβησε σαν ίσκιος - Κώστας Καρυωτάκης

    Περίεργο είναι που από όλες  τις απόπειρες μου μελοποίησης έχουνε μείνει ακόμα δυο, αυτή που πάλεψα περισσότερο κι αυτή που πάλεψα λιγότερο.  Το "Κι αν έσβησε σαν ίσκιος το όνειρο μου" είναι προφανώς η δεύτερη περίπτωση και μ' αυτή θα ασχοληθούμε εδώ, εφόσον με το "Πάντουμ" του Γιώργου Σεφέρη έχω ακόμα ανοιχτούς λογαριασμούς... Κι αν με ρωτήσει κανείς που αποσκοπεί αυτή η μελοποίηση από την στιγμή που υπάρχουν τρεις  πολύ καλές μελοποιήσεις του ποιήματος του Καρυωτάκη, αυτή με τον Ξυλούρη, η άλλη των Χαΐνηδων και αυτή των Διάφανων Κρίνων, η απάντηση είναι πολύ απλή. Η τρίτη δεν υπήρχε και τις  άλλες  δεν τις ήξερα τότε. Και δεν αποσκοπεί πουθενά, γιατί για την πλάκα μου τα έφτιαχνα και γιατί πότε δεν κατάφερα να πιάσω την φωνή που απαιτείται

"....μου λέει για κάποια που 'ζησα ζωή."

στην τελευταία στροφή που τραγουδάω πιο ψηλά. Κι είναι κωμικοτραγικό που η καλύτερη εκδοχή είναι αυτή που θα ακούσετε, γιατί είναι αυτή που έπιασα με την πρώτη.  Καμία βελτίωση... Έκατσα απλά τις γιορτές κι ένα ένα πρόχειρο βιντεάκι, με εικόνες οι οποίες, ως επί το πλείστον, έχουν χρησιμοποιηθεί σε άλλες αναρτήσεις του ιστολογίου....   Στην πραγματικότητα αυτό που αναφέρω παραπάνω, δεν ισχύει πλήρως, τουλάχιστον όσον αφορά την πρώτη ηχογράφηση, γιατί είναι μια νεώτερη εκδοχή του τραγουδιού. Το άφησα γιατί βαριέμαι να ξαναγράφω. Δεν τη βασάνισα πολύ όμως, ούτε αυτή την εκδοχή. Ήθελα το αδούλευτο του πράγματος να λειτουργήσει σαν στοιχείο αυθεντικότητας στην κραυγή απόγνωσης και διαμαρτυρίας, την οποία αποτελεί κατ' εμέ το ποίημα. Ουσιαστικά πρόκειται από μια σειρά παραχωρητικών προτάσεων που συσσωρεύουν αρνητικές καταστάσεις μέχρι τη τελευταία στροφή κι εκεί  αναιρούνται εκρηκτικά- εν μέρει, γιατί πρόκειται για μνήμη  μια ζωής που έχει τελειώσει-  προβαλλόμενες πάνω στον καμβά της θάλασσας.  Ένα γαμώτο δηλαδή, μια μποτίλια ναυαγού που δεν έφτασε ποτέ, μια ανεπίδοτη επιστολή... Για αυτό και δεν ενδιαφέρθηκα να βρω και να βάλω κάποιο μοτίβο ως γέμισμα ανάμεσα στις στροφές. Ήθελα η μία εικόνα να ακολουθεί την άλλη χωρίς ανάσα φτάνοντας στην έκρηξη του τέλους, μουσική και στιχουργική. Με άλλα λόγια, πώς η ένδεια ποικιλίας εκφραστικών τρόπων λόγω δεδομένης μουσικής άγνοιας, γίνεται (ή αποπειράται) εκφραστικός τρόπος....

[Κι αν έσβησε σαν ίσκιος...]

Κι αν έσβησε σαν ίσκιος τ’ όνειρό μου,
κι αν έχασα για πάντα τη χαρά,
κι αν σέρνομαι στ’ ακάθαρτα του δρόμου,
πουλάκι με σπασμένα τα φτερά

 Κι αν έχει, πριν ανοίξει, το λουλούδι
στον κήπο της καρδιάς μου μαραθεί,
το λεύτερο που εσκέφτηκα τραγούδι
κι αν ξέρω πως ποτέ δε θα ειπωθεί

Κι αν έθαψα την ίδια τη ζωή μου
βαθιά μέσα στον πόνο που πονώ
καθάρια πως ταράζεται η ψυχή μου
σα βλέπω το μεγάλο ουρανό,

Η θάλασσα σαν έρχεται μεγάλη,
και ογραίνοντας την άμμο το πρωί,
μου λέει για κάποιο γνώριμο ακρογιάλι,
μου λέει για κάποια που `ζησα ζωή!

Καταφύγιο Τσερίων Μεσσηνίας. A (n)everland

  Το Καταφύγιο είναι ένας από τους έξι οικισμούς που απαρτίζουν το νυν τοπικό διαμέρισμα των Τσερίων, ένα από τα χωριά του καποδιστριακού Δήμου Λεύκτρου και του τωρινού Δυτικής Μάνης .  Είναι χτισμένο στο χείλος του φαραγγιού του Βιρού, Το όνομα του το πήρε από τις οχυρωμένες, δίπατες  σπηλιές πάνω στις οποίες  είναι χτισμένο, τα "Καταφύγκια". Το πραγματικό του

"Θα 'ναι τα Κοψολεμέικα, ψιθύρισα, στην ομίχλη και στον άγριο καιρό διάφανα και παραμυθένια "

όνομα, που μάλλον δεν κρίθηκε εύηχο και ευπρόσωπο, είναι Κοψολεμέικα. Έτσι θα ξεκίναγε μια

Έτσι μας βλέπουν από το Ξεχώρι

αναφορά τουριστικού οδηγού και θα συνέχιζε μετά αναφέροντας ότι είναι πολύ εύκολο, λίγο έξω από το χωριό, να δεις τα πάντα, από την κορυφή του Ταϋγέτου μέχρι κάτω την Καρδαμύλη στη θάλασσα και πέρα μέχρι το ακρωτήριο Ακρίτας... Αλλά αυτή δεν είναι μια τέτοια αναφορά κι αισθητική δεν έχει θέση... Γιατί τα Κοψολεμέικα,  που ποτέ δεν μπόρεσα να τα πω Καταφυγιο, είναι ο τόπος που γνώρισα τον κόσμο, κι ως τέτοιος τόπος είναι προορισμένος να αποκτήσει  ρόλο κανόνα, ρόλο μέτρου που με βάσει αυτόν ορίζεις τα οτιδήποτε εφεξής... Ένας τόπος γεμάτος από μνήμες ανθρώπων που δεν γνώρισες ποτέ, αλλά  έχουν αποκτήσει μυθικές διαστάσεις από τις αφηγήσεις άλλων ανθρώπων. που αρκετοί από αυτούς έχουν πια κι οι ίδιοι φύγει, ένας τόπος γεμάτο κορκιθιές ( δέντρα που μοιάζουν μετ ην τζιτζιφιά και δεν ξέρω ποια είναι η επίσημη βοτανολογική ονομασία, ξέρω μόνο πως στα Τσέρια γενικά νοιώθουν σπίτι τους), ατέρμονες συζητήσεις για το πώς θα μπει ο δρόμος, τη πρώτη ανάμνηση του φεγγαριού μέσα στα κλαδιά ενός δέντρου , τα πρώτα τσιγάρα στα κρυφά και πολλά άλλα πράγματα που δεν θα αναφέρω τώρα γιατί δεν θέλω να προκαλέσω ρίγη συγκίνησεις στου πολυπληθείς

΄...κι έτσι τους βλέπουμε εμείς!

μου αναγνώστες... Και ένα τέτοιο μέρος, ένα μέρος-κανόνας δεν χρειάζεται καν σου αρέσει ή να το αγαπάς, (κάποτε, όταν ήμουν  έφηβος κι ένοιωθα μια γεύση εγκλωβισμού,  ενώ καιγόταν το χωριό, είχα μια κρυφή ελπίδα ότι  θα καιγότανε τα πάντα και θα φεύγαμε από το κωλοχώρι) έχει να κάνει με την ταυτότητα. Καλό ή κακό, αυτό είναι. Είναι δικό σου, είσαι εσύ. Γιατί τα Κοψολεμέικα είναι μια never-land και μια  (N)everland. Δεν θα ξαναγυρίσω πότε... Θα γυρνάω πάντα. Σαν τον Ανταίο, το γίγαντα γιο της Γαίας, που αντλούσε δύναμη αυτή... Πάντα θα γυρνάω, Για λίγο... Και πάντα φεύγω... Κι αυτό δεν θα σταματήσει ποτέ... Έτσι θα ξεκινούσε μια αναμνησιακή ανάρτηση, αλλά  αυτή δεν είναι τέτοια κι ας κλείνει κατά κάποιο τρόπο την άτυπη τριλογία της μνήμης ,μετά από τις αναρτήσεις για την Καρδαμύλη των σχολικών μου χρόνων και αυτή την διαδρομή Προσήλιο -Τσέρια...  Όλα όσα έγραψα είναι μια εισαγωγή για ένα βιντεάκι που έφτιαξα με φωτογραφίες από τα Κοψολεμέικα ή των Κοψολεμέικων... (Μπορείτε  να δείτε κι άλλες φωτογραφίες εδώ, εδώ, εδώ κι εδώ). Για ηχητική επένδυση διάλεξα το αγαπησιάρικο "Χρώμα δεν αλλάζουνε τα μάτια". Γιατί δεν αλλάζουνε... "Μόνο τρόπο να κοιτάνε" αλλάζουν...

Υ.Γ.: Το έναυσμα για να φτιάξω το βίντεο ήταν αυτό το βίντεο που βρήκα στο youtube με εικόνες από τα πάνω χωριά (Πάνω Τσέρια, Λιμπόχοβα, Γιατρέικα)...

Αρχικός σκοπός μου ήταν το  δικό μου βίντεο να αφορά και τα υπόλοιπα Κάτω Τσέρια, αλλά ανακάλυψα ότι δεν είχα φωτογραφίες... Ας ελπίσουμε ότι κάποιος άλλος Τσεριώτης καλύψει το κενό και  θα ασχοληθεί με τα Κοτσιμαρέικα και το Λεφτίνι. 

Dead Moon - Can't help fallin in love with you

Για τυχόν εορτάζουσες σήμερα...

Το τέλος της επιστροφής. Από το Προσήλιο στα Κοψολεμέικα (= Καταφύγιο Τσερίων)

    Πώς ο Οδυσσέας έλεγε πως του αρκεί να δει καπνός να βγαίνει από την καμινάδα του σπιτιού του για να νοιώσει πως επέστρεψε? Έτσι, με το που στρίβεις την λεγόμενη "Στροφή του Σβολέα", λίγο μετα τα όρια Προσηλίου -Σταυροπηγίου, και βλέπεις τα "Τρία Κουτρουμπελάκια", αρχίζουν και μυρίζουν

Τα Τρία Κουτρουμπελάκια (που είναι τέσσερα)

Τσέρια. Τα  Τρία Κουτρουμπελάκια είναι μια σειρά χαμηλών βουνοκορφών του Ταϋγέτου, απέναντι από τα Τσέρια και μετά το φαραγγι του Βιρού, τοποθετημένα σε διάταξη αστερισμού, φαίνεται δηλαδή ότι είναι συνεχόμενα στην ίδια ευθεία, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι παρά μόνο τα τα δυο πρώτα, και, σαν τους Τρεις σωματοφύλακες, είναι τέσσερα, είναι δε ο Ντ 'Αρτανιάν η ανατολικότερη μακρουλή και λίγο επικλινής κορυφή κι ίσως για αυτό να παραλήφθηκε στην αρίθμηση ή ίσως γιατί την ονομασία την έφερε η μάνα σου, που είναι από τα Γιατρέικα κι εκεί δεν φαίνεται. Τα Τρία Κουτρουμπελάκια (κουτρούμπελα στην Μάνη ονομάζουν τις πρόχειρες στήλες από πετρες που  με σημαδεύουν σε διάφορες περσιτάστεις  τα χωράφια, δηλώνοντας ιδιοκτησία, ψεκασμένο χωράφι, παραχωρημένο βοσκοτόπι κ.α.) στέκονται εμβληματικά πάνω  από τους νοτιότερους οικισμούς των Τσερίων (στα Πέρα Τσέρια δεν θυμάσαι αν φαίνονται, όλα τουλάχιστον) και ειδικότερα τα Κοψολεμέικα, το δικό σου χωριό, επίσημα ονομασμένο ως Καταφύγιο, τόσο εμβληματικά που ο αδερφός σου αφηγείται πως σοκαρίστηκε παιδάκι, όταν κάποτε ταξίδεψε στην Καλαμάτα κι ανακάλυψε ότι δεν φαινόνταν. Ως κουτρούμπελα σηματοδοτούσαν το όρια του μικρού σου κόσμου, μαζί με την Μεγάλη Μύτη, το ακρωτηριάκι που χωρίζει τον όρμο της Καρδαμύλης από τον όρμο των Κιτριών και τον Μεσσηνιακό κόλπο (Τα όρια του μεγάλου κόσμου σου τα καθόριζε η κορφή του Ταυγέτου, ορατή λίγο πιο μακριά από το χωριό, και το ακρωτήριο Ακρίτας (η Κορώνη συνεκδοχικά) και το νησάκι των Οινουσών Βενέτικο, Πινακουλάκι (= μικρή σκάφη) στα Τσεριώτικα, λόγω του σχήματος του..)   Μπορεί, νοιώθεις, να φαίνεται λίγο φλύαρη η παρέκβαση αλλά ήταν ο μόνος τρόπος για να περιγράψεις χωρίς συναισθηματολογίες το είδος εκείνο της συγκίνησης που αισθάνεσαι παίρνοντας τη στροφή και  βλέποντας τα  Τρία -πραγματικά πια -Κουτρουμπελάκια - σηματώρούς να λειτουργούν όπως εκείνες οι επισημάνσεις - βελάκια σε κάτι χάρτες στις  πλατείες μερικών  πόλεων. "Βρίσκεσαι εδώ".  Επειτά από λίγο, μετα μια επόμενη στροφή, βλέπεις τα Πάνω Τσέρια να εμφανίζονται ψηλά στο βουνό κι η οικειότητα γίνεται ακόμα μεγαλύτερη στην "Ένωση"  στα Λιασίνοβα (Προσήλιο).  Βλέπεις την πινακίδα:" Προσήλιο. Τσερια 5". Τώρα σωστά, παλιότερα τραμπαλιζόταν  η χιλιομετρική απόσταση ανάμεσα στα δυο χωριά, προκαλώντας σύγχυση στους αγνοούντες. Εκεί που ενώνονται οι δρόμοι, εκεί ήταν που χρόνια πολλά περίμενες, και από τις δυο πλευρές του δρόμου, τα λεωφορεία που σε πηγαίναν στο σχολείο, στην Καλαμάτα, στην πενθήμερη, στο στρατόπεδο, στην  Αθήνα, στην Ρόδο, στην κηδεία του φίλου σου, στον γάμο του συμμαθητή σου, στη γυναίκα που ερωτεύτηκες,  παντού... Μετά διασχίζεις τα Λιασίνοβα, προσεχτικά να μην τρακάρεις στα στενά δρομάκια,  νοιώθοντας πως είσαι στην Γευγελή, ένα συνοριακό φυλάκιο ανάμεσα στο οικείο, που δεν φοβάσαι πια γιατί γνωρίζεις πως  δεν κινδυνεύεις πλέον να  σε εγκλωβίσει,  και στο οικειοποιημένο, οικειοποιημένο μετά από τα  δυο χρόνια που πήγαινες σχολείο και διέσχιζες μετά τα δρομάκια του σπρώχνοντας την ώρα μέχρι να έρθει το λεωφορείο της γραμμής, πολύ μετά, για να σε πάει στο σπίτι. 'Έπειτα περνάς μπροστά από το σχολείο,   που πήγες για δυο χρόνια  και δεν το αισθάνθηκες ποτέ δικό σου, κι όμως του ρίχνεις μια  κρυφή ματιά - κλεισμένο, εγκαταλελειμμένο, σκυθρωπό, μα μ' ένα κομμάτι από σένα παιδί να κρυφοπαίζει σκανταλιάρικα  μέσα στις σκοτεινές πια αίθουσες. Λίγο μετά  βλέπεις την οδική  πινακίδα που διαγράφει το Προσήλιο, ακριβώς εκεί  που τελειώνει το τσιμέντο και ξαναρχίζει η άσφαλτος κι από και κει και πέρα πια, όλοι οι δρόμοι οδηγούν στα Τσέρια, ο ένας δηλαδή και κακοφτιαγμένος και τον παίρνεις οδηγώντας αργά, αλλά πολύ πιο γρήγορα από τότε που τον ανέβαινες με τα πόδια παιδάκι, γιατί γύρναγες από το σχολείο και δεν είχες μέσο να σε γυρίσει σπίτι, και πιο μεγάλος, γιατί σου λείπανε τα φράγκα να πάρεις το ταξί, κι ακόμα πιο μεγάλος, γιατί σου περίσσευε ενέργεια και δεν ήξερες πού να την ξοδέψεις. Ανάβεις τσιγάρο και ψιθυρίζεις μέσα από τα δόντια σου τα ονόματα από τα μέρη που περνάς, ήχοι ιδιαίτεροι, μυστηριακοι σχεδόν, σαν φθαρμένο ξόρκι αρχαίας, χαμένης θρησκείας: Καταλάγκαδο, Μπρέγονιο, Ύσβαρη (που πάντα θεωρούσες το μέσο της διαδρομής και καθόσουν για να πάρεις μια ανάσα κάτω από τον πλάτανο, να  φας μια μπανάνα από το κολατσιό  που σου είχε βάλει η μάνα σου ή να κάνεις ένα τσιγάρο αργότερα, κι έβρισκες πάντα άδικο ωστόσο που ,πάντα διψασμένος,  το χειμώνα έτρεχε και η υπερχείλιση και το ποταμάκι και το καλοκαίρι τίποτα...), Παναγία, Λεφτίνι, Λινά (που κάποτε ο πατέρας σου είχε μελίσσια και σε παίρνανε μαζί τα καλοκαίρια, κι εσύ  ξόδευες   την ώρα σου κοιτώντας τα αυτοκίνητα που περνούσαν με τά άλλα παιδάκια που πηγαίναν για μπάνιο και διαολιζόσουνα, αλλά δεν μπορούσες να καταλάβεις γιατί, εφόσον εσένα δε σου άρεσε  καν η θάλασσα), Καρκαντέρη (που παρακολούθησες κάποτε μια μαζική σφαγή  ζώων και φρίκαρες), Σκάλα (εκεί που περίμενες κάθε πρωι στις εξίμιση επί δυο χρόνια το λεωφορείο, αφού είχες περπατήσει με βροχές, χιόνια και κρύα όλο το δρόμο από το χωριό σου  τρέχοντας πάντα στην ανηφόρα μη χάσεις το λεωφορείο κι ήσουν κάθε μέρα σίγουρος ότι θα το χάσεις κι ακόμα σε ταλαιπωρεί αυτό  το άγχος του ταξιδιού κι ας μην έχεις χάσει ποτέ λεωφορείο, κι εκεί που σε άφηνε στις τρισίμιση κάθε μέρα το ίδιο λεωφορείο κι έτρεχε τις Δευτέρες να προλάβεις να ακούσεις στο ραδιόφωνο το τέλος της εκπομπής "3:05 ώρα για σπορ" ).
 Αυτό το δρόμο βγάζεις φλας για να πάρεις και τώρα, και κατεβαίνεις την ίδια κατηφορίτσα που έβλεπες  τα φώτα του πατέρα σου όταν ερχότανε τη νύχτα να βουτάνε, να αιωρούνται ελάχιστα για μια στιγμή κι ύστερα σταθερά να κατηφορίζουν, όπως κατηφορίζεις κι εσύ τώρα, για να παρκάρει εκεί που τώρα θα παρκάρεις εσύ, που για την ώρα κατεβαίνεις προσεκτικά συνεχίζοντας να μουρμουρίζεις τα ονόματα των τόπων  που περνάς, Αμυγδαλεώνας, Πέρα Κάμπος, Λαγκατσέικο, Λαγκαδάκι.
 Έφτασες... Δεν ήσουν μόνος αυτή τη φορά...

Το βίντεο που προηγήθηκε περιέχει πλάνα από δυο ταξίδια που κάναμε το Πάσχα με τη gia_des, η οποία είναι και ο εικονολήπτης, σε αυτή τη διαδρομή. Από την έξοδο του Προσηλίου μέχρι το Λαγκαδάκι και τα Κοψολεμέικα. Το τραγούδι που συνοδεύει το βίντεο είναι το ονειρικό, ατμοσφαιρικό και ταξιδιάρικο  "Night ride in Caucasus" της Λορίνα ΜακΚένιτ...  Ελπίζω να σας άρεσε!!!

Η διαδρομή και από ψηλά...

701 Θεσπιείς.

    Από μικρό παιδί μου είχαν κάνει εντύπωση οι 700 Θεσπιείς.  Φαντάζομαι για τον ίδιο λόγο που κόλλησε ο Σεφέρης με την Ασίνη. Μόνο μια λέξη στην Ιλιάδα κι εκείνη αβέβαιη. Έτσι κι οι Θεσπιείς. Μια υποσημείωση, αχρείαστη και αποσιωπημένη συχνά στο αναντίρρητα σημαντικό έπος του Λεωνίδα. Ήταν μάλλον αυτό το ημίφως της ιστορίας που μου τους έκανε θελκτικούς. Από μικρός φαινόμουνα ότι θα κολλαγα με τον Καβάφη...

700 Θεσπιείς

     Όμως, αν για την Ασίνη μπορούμε να δεχτούμε τον αφανισμό της μνήμης της, για τους 700 Θεσπιείς άρχισε ολοένα και συχνότερα να με στεναχωρεί, στα όρια της αγανάκτησης, η υποτίμηση και η αποσιώπηση της συνεισφοράς και της θυσίας τους. Γιατί οι άνθρωποι αυτοί ήταν εκείνοι που έμειναν να πολεμήσουν για την πατρίδα τους - οι Θεσπιές είναι  κοντά στις Θερμοπύλες -κι όχι για λόγους τακτικής. Κι ενώ οι Σπαρτιάτες ήταν πολεμικές μηχανές προορισμένες να μάχονται σώμα με σώμα από γεννησιμιού τους, οι Θεσπιείς ήταν ευκαιριακοί στρατιώτες, αγρότες ως επί το πλείστον, στρατεύσιμοι εποχιακά  μόνο για τις περιορισμένες ανάγκες  της πόλης – κράτος τους, άρα λιγότερο εξοικειωμένοι με την ιδέα και τον τρόμο του πολέμου και του θανάτου.  Κι ακόμα περισσότερο, καμιά φήμη δεν  θα κηλίδωναν, αν επέλεγαν να φύγουν, και δεν τους υποχρέωνε, στο τέλος- τέλος,  κανένας πάτριος νόμος, κανένα "ταν ή επι τας" , όπως τους Σπαρτιάτες. Μόνοι τους επέλεξαν να μείνουν και να πολεμήσουν και θα ήταν και αδιάφοροι μπροστά στον προβληματισμό μου. Δεν το έκαναν για τη δόξα, δεν το έκαναν για την τιμή, δεν το έκαναν από καμιά υποχρέωση. Ως άνθρωποι με ελεύθεροι βούληση, απάντησαν το μεγάλο "Ναι" στο αίτημα της εποχής τους ακολουθώντας  τις επιταγές της ιστορίας με τον ίδιο τρόπο που παίρνανε τα αλέτρια να τους να πάνε να οργώσουν. Τόσο απλά.  Πολέμησαν, σκοτώθηκαν, ξεχάστηκαν. Και κάπως έτσι έγιναν για μένα διαχρονικό σύμβολο της αδικαίωτης, μα όχι λιγότερο μεγαλόπρεπης θυσίας. Της αμετακίνητης και ανιδιοτελούς σταθερότητας στην υποστήριξη μιας ιδέας,  πέρα από το εφήμερο και το επιφανειακό. Της ακατάπαυστης κι συνεχούς επαγρύπνησης, χωρίς όμως τουπέ και φανφαρονισμούς, σ' ένα σύμπαν όπου η ματαιοδοξία είναι άγνωστη έννοια.   Πραγματικοί και καβαφικοί θερμοπυλομάχοι ταυτόχρονα!!!!

+ ένας...

  Και κάπως τάχθηκα υπερασπιστής  της μνήμης τους. Προσπάθησα, όσο κι όπως μπορούσα, να απαλύνω την αδικία της ιστορίας, να γνωστοποιώ την πράξη τους, τα κίνητρα τους, να εξάρω  τη συνεισφορά τους. Τους έγραψα κι ένα επίγραμμα  και τους αφιέρωσα και μια ανάρτηση στο άλλο μας ιστολόγιο. Δεν είναι παράξενο, λοιπόν, που ταυτίστηκα μαζί τους στο πιο αυτοβιογραφικό τραγούδι που έγραψα, τους «701 Θεσπιείς», για κείνη τη φορά που αντιλήφθηκα τη βαθύτερη ουσία των πραγμάτων, το πώς δηλαδή μπορείς αλλάζοντας να μην αλλάζεις μες την αλλαγή. Πως (και πώς) χωρίς να προδίδεις τον εαυτό σου να είσαι ανοιχτός σε κάθε ευκαιρία εμπειρίας, γνώσης, πειραματισμού. Σαν να ανεβαίνεις τη ράχη του βουνού, για να δεις τι έχει πίσω.

Το βίντεο του τραγουδιού μού έκανε την τιμή να μου το φτιάξει (ακόμα μια φορά μετά την «Υστεροφημία») η gia_des. Σ’ ευχαριστώ… 

701       ΘΕΣΠΙΕΙΣ     

                                                                                  Δεκέμβριος 1996 

Αλλάζω

όψη συχνά και με τρομάζω.

Ξυπνάει ο άλλος μου εαυτός ,

                                                ρωτάει ποιος είναι αληθινός,

αυτός ή εγώ;

Κουρέλια,

κενές ματιές, πνιχτές κραυγές και γέλια!

Το μυαλό μου σκοτεινιάζει

και η σκέψη μου αδειάζει

και νομίζω θα εκραγώ.

Όλα γύρω μου κομμάτια από κάποιο ανόητο κολάζ!

 Στη ζωή μου είμαι κομπάρσος σε σκηνές που κόπηκαν στο μοντάζ.

Θυμίζω

μνημείο κατάρρευσης μα συνεχίζω

να ψαλιδίζω τα όνειρα μου ,

να στριμώχνω τα όρια μου

σε παγιδευμένες διαδρομές.

Να κλάψω ,

 Θεέ μου , να μπόραγα να κλάψω!

Όμως, τα μάτια μου είναι άδεια

κι ας με τρώνε τα σημάδια 
απ’ τις  γκρεμισμένες μου άμυνες.

                                                                               Μα η μέρα,

με τη σπασμένη της φλογέρα,

 μου λέει :  « Μάγκα μη φοβάσαι

στην ίδια ομάδα πάντα θα  ’σαι

με τους 700 Θεσπιείς.»  

  




Κι αλλάζω

μα τώρα πια δε με τρομάζω !

Ο πανικός και η χαρά μου,

ο φόβος και η σιγουριά μου ,

όλα είναι σύμβολα της σκηνής.

Όλα είναι σύνεργα της σκηνής

Κι αλλάζω. Αλλάζω! Αλλάζω...